સસ્તન પ્રાણીઓમાં સાંદ્ર મૂત્ર બનવાની ક્રિયાવિધિ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં સાંદ્ર મૂત્રનું નિર્માણ મુખ્યત્વે $Loop$ $of$ $Henle$ (હેન્લેનો પાશ) અને $Vasa$ $Recta$ (વાસા રેક્ટા) દ્વારા થતી $Counter-Current$ $Mechanism$ (પ્રતિધારા પ્રક્રિયા) દ્વારા થાય છે.
$1$. $Counter-Current$ $Multiplier$: હેન્લેનો પાશ મૂત્રપિંડના મજ્જક (medulla) માં સાંદ્રતાનો ઢાળ (gradient) ઉત્પન્ન કરે છે. ઉતરતી ભુજા પાણી માટે પ્રવેશશીલ છે પરંતુ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ માટે અપ્રવેશશીલ છે,જ્યારે ચડતી ભુજા પાણી માટે અપ્રવેશશીલ છે પરંતુ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ ($Na^{+}$,$Cl^{-}$) ના સક્રિય વહન માટે પ્રવેશશીલ છે. આનાથી મજ્જકનો આંતરકોષીય અવકાશ હાઇપરઓસ્મોલર બને છે.
$2$. $Counter-Current$ $Exchanger$: $Vasa$ $Recta$ (હેન્લેના પાશની આસપાસનું રુધિરકેશિકા જાળું) દ્રાવ્ય પદાર્થોને દૂર થતા અટકાવીને આ ઢાળને જાળવી રાખે છે.
$3$. $Hormonal$ $Regulation$: $Antidiuretic$ $Hormone$ ($ADH$ અથવા $Vasopressin$) ની અસર હેઠળ,સંગ્રહણ નલિકા (collecting duct) પાણી માટે પ્રવેશશીલ બને છે. જેમ જેમ ગાળણ હાઇપરઓસ્મોલર મજ્જકમાંથી પસાર થાય છે,તેમ તેમ આસૃતિ (osmosis) દ્વારા પાણી રુધિરમાં પુનઃશોષાય છે,જેના પરિણામે સાંદ્ર મૂત્રનો નિકાલ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

કાઉન્ટર કરંટ મિકેનિઝમ (પ્રતિપ્રવાહ ક્રિયાવિધિ) ના સંદર્ભમાં નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
$\text{વિધાન}-I$: કાઉન્ટર કરંટ મિકેનિઝમ દરમિયાન હેન્લેના પાશની ઉતરતી ભુજાની આસપાસનું પેશીય પ્રવાહી સાંદ્ર બને છે.
$\text{વિધાન}-II$: હેન્લેના પાશની ઉતરતી ભુજામાંથી પાણી આસૃતિ દ્વારા પેશીય પ્રવાહીમાં બહાર નીકળે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:

નેફ્રોનમાં, સોડિયમ ક્લોરાઇડ અને યુરિયા જેવા પદાર્થોનું વહન એક ખાસ વ્યવસ્થા દ્વારા સરળ બને છે જેને કાઉન્ટર-કરન્ટ મિકેનિઝમ કહેવામાં આવે છે, જે શેનાથી બનેલું છે?

વાસા રેક્ટા (Vasa recta) એટલે . . . . . . .

નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

આપણે સાંદ્ર મૂત્ર ઉત્પન્ન કરી શકીએ છીએ. આ એક વિશેષ પ્રક્રિયા દ્વારા શક્ય બને છે. તે પ્રક્રિયા ઓળખો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo